در شرایطی که جهان به جزایر خلیج فارس چشم دوخته است، چین بدون شلیک یک گلوله، جزیرهای در دریای چین جنوبی را تصرف کرده است. به گزارش فوربز، لایروبهای چینی با سرعتی فوقالعاده مشغول توسعه جزیرهای مصنوعی در فاصله ۴۰۰ کیلومتری از سواحل ویتنام بودهاند.
فوربز مینویسد، جهان در مقابل این اقدام چین تقریبا سکوت کرده است. نخستین اعتراض رسمی جدی ویتنام تا ماه مارس مطرح نشد، یعنی بیش از پنج ماه پس از آغاز عملیات لایروبی. چین طبق روالی که سالها در قبال فیلیپین پیش گرفته، مقابل دید عموم به جنگ حقوقی روی آورده است و همزمان، تمرین جنگ نظامی واقعی را نیز پیش میبرد.
اقدامهای چین در آنتلوپ ریف به شکلگیری بحران دیگری در دریای چین جنوبی و برتری نظامی چین در صورت وقوع درگیری بر سر تایوان منجر خواهد شد.
آنتلوپ ریف محل مناقشه میان چین، ویتنام و تایوان است؛ اما بر اساس حقوق بینالملل، این تراس ساحلی، حتی در صورت توسعه، نمیتواند جزیرهای کامل تلقی شود که حق ایجاد آبهای سرزمینی یا منطقه انحصاری اقتصادی داشته باشد.
با این حال، چین با استناد به تفسیری خاص از کنوانسیون حقوق دریاها، مدعی حقوق حاکمیتی بر این منطقه شده است. طبق این کنوانسیون، وضعیت حقوقی یک تراس ساحلی بر اساس حالت اولیه آن پیش از هرگونه ساختوساز تعیین میشود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
نشانههای این پروژه از سال ۲۰۲۳ آشکار شد، زمانی که دولت استان هاینان برای ارزیابی ظرفیت زیستمحیطی منطقه فراخوانی منتشر کرد. تصاویر ماهوارهای نشان دادند که عملیات لایروبی در اکتبر ۲۰۲۵ آغاز شده و تا اوایل ۲۰۲۶ به شکل گستردهای ادامه داشته است. در فوریه سال جاری، ۲۲ کشتی لایروب در منطقه فعال بودند و چندین کیلومتر مربع زمین جدید ایجاد شده بود. همچنین، زیرساختهایی مانند اسکله برای کشتیهای باری، بیش از ۵۰ ساختمان، یک سکوی فرود بالگرد، کارخانه بتنسازی و مسیر ارتباطی ساخته شده است. لبهای مستقیم در بخش شمالغربی این سازه دیده میشود که امکان ساخت باند فرود هواپیما به طول حدود سه کیلومتر را فراهم میکند.
در جریان این عملیات، کشتیهای چینی قوانین بینالمللی را نیز نقض کردند. این کشتیها پیش از حرکت از دهانه رودخانه ژوجیانگ، سیگنالهای شناسایی خودکار (AIS) را غیرفعال کردند، در حالی که این سیستمها برای حفظ ایمنی دریایی الزامیاند. فقط یک کشتی در سه ماه نخست سیگنال ارسال کرده است. شرکتهای وابسته به شرکت ساختوساز ارتباطات چین، که تحت تحریم آمریکا قرار دارند، در این پروژه نقش داشتهاند.
این نخستین بار نیست که چین دست به چنین اقدامی میزند. این کشور در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵، هفت جزیره مصنوعی در جزایر اسپراتلی ساخت که بیشتر آنها در مناطق مورد ادعای فیلیپین و ویتنام قرار داشتند. این پایگاهها توان نظارتی و اطلاعاتی چین را افزایش دادهاند و حضور و ادعاهای حاکمیتی این کشور را تقویت کردهاند. در سال ۲۰۱۶، یک دادگاه داوری بینالمللی در پرونده شکایت فیلیپین از چین اعلام کرد که این فعالیتها ناقض تعهدات چین در چارچوب کنوانسیون حقوق دریاها بوده و به محیط زیست دریایی آسیب زده است.
چین این حکم را بیاعتبار اعلام کرد، اما ساخت جزایر جدید را تا مدتی متوقف کرد. پروژه آنتلوپ ریف نخستین اقدام بزرگ در این زمینه از سال ۲۰۱۷ به شمار میرود و نشاندهنده ازسرگیری این برنامه است. چین این اقدامها را در چارچوب بهبود شرایط زندگی نیروهای مستقر و توسعه اقتصادی محلی توجیه و بر حاکمیتش بر این مناطق تاکید دارد. چین همچنین تلاش کرده است با برجستهسازی کاربردهای غیرنظامی، توجهها را از مسئله حاکمیت منحرف کند.
با این حال، ویژگیهای این پروژه نشان میدهد که اهداف نظامی نیز مطرح است. وسعت تالاب داخلی امکان استقرار گسترده نیروهای گارد ساحلی و دریایی را فراهم میکند و نزدیکی به پایگاه زیردریایی چین در بندر سانیا، میتواند توانایی این کشور در نظارت و مقابله با عملیات شناسایی را افزایش دهد. زمینهای احیاشده در این منطقه در حال تبدیل شدن به یکی از بزرگترین جزایر مصنوعی در دریای چین جنوبیاند.
در سطح بینالمللی، پیشنهاد شده است که کشورها از طریق بیانیههای دیپلماتیک، فشار اقتصادی و اقدامهای حقوقی واکنش نشان دهند. عملیات آزادی ناوبری آمریکا در منطقه ادامه دارد، اما بهتنهایی مانع ساخت این جزیره نخواهد شد. همچنین امکان پیگیری حقوقی ویتنام در چارچوب کنوانسیون حقوق دریاها مطرح است، هرچند فعالیتهای مشابه در منطقه ممکن است پیچیدگیهایی ایجاد کند. در عین حال، تاکید بر حکم داوری سال ۲۰۱۶ و طرح دعاوی جدید میتواند جایگاه حقوقی این موضوع را تقویت کند.
