همزمان با اظهارنظرهای مختلف و گمانهزنیهای رسانهای درباره احتمال رسیدن تهران و واشنگتن به توافق طی روزهای آینده، به نظر میرسد بحث ذخایر اورانیوم غنیشده ایران یکی از مهمترین چالشهای پیش رو است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در تازهترین اظهاراتش به خبرنگاران گفت که ایالات متحده به هر شکل ممکن ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی را به دست خواهد آورد و هشدار داد اگر مذاکرات شکست بخورد، این اقدام ممکن است «به شکلی بسیار غیر دوستانهتر» انجام شود.
ترامپ افزود: «زمان اجرای این اقدام را اعلام نخواهد کرد، مگر آنکه توافق امضا شود.»
به گفته او، مدتی پس از امضای توافق، آمریکا همراه با جمهوری اسلامی اقدام خواهد کرد و «صد درصد» اورانیوم غنیشده با غلظت بالا به ایالات متحده منتقل خواهد شد.
ترامپ همچنین جمعه شب در هواپیمای ایرفورس وان به خبرنگاران گفت که اگر تا چهارشنبه توافقی حاصل نشود، احتمال دارد آتشبس تمدید نشود، اما محاصره آمریکا علیه بنادر ایران ادامه خواهد یافت.
او افزود: «بنابراین محاصره ادامه خواهد داشت و متاسفانه ما مجبوریم دوباره [ایران را] بمباران کنیم.» ترامپ تاکید کرد مسئله اصلی این است که جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد.
پس از اظهارات ترامپ، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در شبکه اجتماعی اکس نوشت، رئیسجمهوری آمریکا «در یک ساعت هفت ادعا مطرح کرد که هر هفت ادعا کذب است».
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
او افزود که مقامهای آمریکا «با این دروغگوییها در جنگ پیروز نشدند و حتما در مذاکره هم راه به جایی نخواهند برد».
قالیباف تاکید کرد که با ادامه محاصره بنادر ایران، تنگه هرمز باز نخواهد ماند، و نوشت که عبور و مرور در تنگه هرمز بر اساس «مسیر تعیینشده» و با «مجوز جمهوری اسلامی» انجام خواهد شد.
او همچنین نوشت باز یا بسته بودن تنگه و مقررات حاکم بر آن را میدان مشخص میکند نه شبکههای اجتماعی.
در عین حال سیانان به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد که ادعاهای دونالد ترامپ درباره امتیازهایی که تهران حاضر شده درمورد اورانیوم بدهد «واقعیتهای جایگزین و ساختگی» است.
به گفته این منبع که از روند میانجیگری به رهبری پاکستان آگاه است، جمهوری اسلامی ادعای ارسال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به آمریکا را رد کرده و چنین درخواستی را «غیرقابل طرح» میداند.
او همچنین ادعای پذیرش توقف نامحدود غنیسازی را تکذیب کرد و گفت که تهران هرگز نمیپذیرد از حقوق بینالملل مستثنا شود.
آسوشیتدپرس هم به نقل از یک دیپلمات آگاه از دیدگاه چین گزارش داد پکن آماده است مالکیت یا رقیقسازی حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی را بپذیرد.
به گفته این منبع، چین که بزرگترین شریک تجاری جمهوری اسلامی به شمار میرود، پیام داده در صورت درخواست واشنگتن و تهران، آماده است این مواد را تحویل بگیرد یا آن را تا سطحی رقیق کند که برای کاربردهای غیرنظامی قابل استفاده باشد.
خبرگزاری رویترز هم به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی نوشت که میان واشنگتن و تهران برای دستیابی به توافق و پایان دادن به جنگ اختلافهای قابل توجهی وجود دارد و باز ماندن تنگه هرمز «مشروط به پایبندی آمریکا به مفاد آتشبس» است.
این مقام تاکید کرد «هیچ توافقی درباره جزئیات موضوعات هستهای حاصل نشده است» و افزود برای رفع اختلافها به مذاکرات جدی نیاز است.
به گفته او، تهران امیدوار است با تلاشهای پاکستان در روزهای آینده به یک توافق اولیه دست یابد و احتمال تمدید آتشبس نیز وجود دارد تا «فضا برای گفتگوهای بیشتر درباره رفع تحریمهای ایران و دریافت غرامت خسارات جنگ» فراهم شود.
بحثها بر سر دریافت اورانیومهای غنیشده از جمهوری اسلامی در حالی مطرح است که پیشتر برخی رسانهها از جمله اکسیوس درمورد تبادل مالی در این زمینه گزارش کرده بودند.
اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه نوشت که آمریکا و جمهوری اسلامی بر سر یک طرح سهصفحهای در حال مذاکرهاند که یکی از محورهای آن آزادسازی ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در برابر واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده به آمریکاست.
این گزارش افزود که ایالات متحده در آخرین دور مذاکرات خواستار توقف ۲۰ ساله غنیسازی اورانیوم در ایران شده، اما مقامهای جمهوری اسلامی توقف پنج ساله را پیشنهاد دادهاند و میانجیگران هنوز میکوشند شکاف میان مواضع طرفین را پر کنند.
اکسیوس همچنین نوشت که مشخص نیست آیا در خصوص موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی و حمایت از گروههای نیابتی منطقهای نیز گفتگو شده است یا نه.
با این حال، دونالد ترامپ درباره شروط آمریکا برای توافق با جمهوری اسلامی گفت که ایالات متحده همه «غبار هستهای» ایجادشده توسط بمبافکنهای بیـ۲ را دریافت خواهد کرد و هیچ پولی در این روند رد و بدل نخواهد شد.
ترامپ همچنین افزود: «این توافق به هیچ وجه به لبنان مربوط نیست، اما آمریکا به طور جداگانه با لبنان همکاری خواهد کرد و به شکل مناسب به موضوع حزبالله رسیدگی خواهد کرد. اسرائیل دیگر لبنان را بمباران نخواهد کرد. آمریکا آنها را از انجام این کار منع کرده است.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که جمهوری اسلامی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار دارد، اما در حال حاضر محل دقیق نگهداری آن مشخص نیست. در ژوئن گذشته، اسرائیل و آمریکا به تاسیسات غنیسازی ایران حمله کردند، اما مشخص نیست که پیش از بمباران این مواد جابهجا شده بود یا همچنان زیر زمین، احتمالا در اصفهان، قرار دارد. شواهدی وجود دارد که این مواد ممکن است در سایتهای هستهای شناختهشده مدفون باشد، یا در جایی مانند کوه کلنگ در جنوب تاسیسات هستهای پنهان شده باشد، اما وضعیت آنها به طور دقیق مشخص نیست.
به گفته افسران و کارشناسان سابق ارتش آمریکا، هرگونه تلاش برای تصرف بهزور این اورانیوم پیچیده خواهد بود و جزو دشوارترین عملیاتهایی است که ترامپ ممکن است دستور آن را صادر کند. چنین عملیاتی، که به احتمال زیاد با واکنش تلافیجویانه رژیم ایران همراه خواهد بود، ممکن است جنگ را بسیار فراتر از درگیریهای قبلی ببرد. با این حال، اگر ایران واگذاری اورانیوم را به عنوان بخشی از توافق صلح بپذیرد، نیروهای آمریکایی میتوانند از این عملیات اجتناب کنند.
